Kuşadası Kervansarayı-4
Mimari, ticari ve kültür özellikler
KUŞADASI KERVANSARAYI-4
1618 yılında tamamlanan ve kervansaray olarak hizmete açılan Kurşunlu han mimarisi, kullanım özellikleriyle ticari kapasitesiyle Kuşadası’nın 408 yıl kültür-konaklama-ticaret merkezi olmuştur. Yapı, kare bir avlu çevresinde iki kat olarak yapılmış mekânlar ve mekânların önüne yerleştirilmiş revaklardan oluşmaktadır. Osmanlı döneminin klasikleşmiş şehir içi hanı özellikleri taşımaktadır. İnşa malzemesi olarak düzgün kesme taş, moloz taş, tuğla ve mermer kullanılmıştır. Dış cephenin alt katı masif, üst katı pencerelerle hareketlendirilmiştir. Şehir içi hanlarının bir özelliği olan alt kata pencere açılmamasının ana nedeni güvenliktir.
Yapının kuzey cephesinin doğu ucunda bir kule, cephe ortasında bir giriş açıklığı bulunmaktadır. İkinci kat pencereleri diğer cephelerde de taş söveli ve dikdörtgen şekillidir. Dendanlarla sonlanan cephe duvarları, yapının bir kaleyle bütünleştiğini gösterir. Kuşadası’nı işgal etmek için girişme bulunan düşmana karşı kenti savunmak için kale gibi düzenlenmiştir. Kervansarayın alt kat revaklarının gerisinde, toplam 28 hücre (dükkân) vardır. Yapının ikinci katına biri doğu, diğeri kuzey kanatta yer alan ve alttan biri tam diğeri yarım iki kemerle desteklenen tek kollu birer merdivenle ulaşılır. Üst kat plan açısından alt katla benzer olmakla beraber, hana giriş üstlerine gelen mekânlarla birlikte toplam 29 hücreye (oda) sahiptir.
Kuşadası kervansarayı 1910 yılına kadar üst katı yolcuların geceleri kaldığı otel odaları gibi kullanıldı. Alt katı ise deve kervanlarıyla gelen malların gümrüklendiği, hayvanların bakımlarının yapıldığı, yolcuların doyurulduğu, hasta olanların tedavi edildiği, ihraç-ithal malların korunduğu emin bir yerdir. Kurşunlu handa konaklayan yolcular ve tüccarlar farklı etnik kökenlerden geldikleri için kaynaştılar ve geceler boyu bilhassa helva sohbetlerinde yerel kültürlerini anlattılar. Bu nedenle ayni zamanda bir kültür aktarım merkezidir. Kurşunlu handa Ermeni tercümanlar, Rum esnaflar ve Musevi bankerler vardı. Venedik ve Acem tüccarları, Arap kervancılar, Frenk gemi kaptanları gibi çok sayıda ecnebide misafir edilirdi. Venedik dukası Osmanlı akçesiyle değiştirilirdi.
(devam edecek)
